Spoorlopen kan niet meer in Nederland heb ik enige jaren geleden moeten ontdekken. Op een kalme zondagmiddag liep ik in de Watergraafsmeer het spoorwegemplacement op, het rangeerterrein om precies te zijn. De deur van het hekwerk stond uitnodigend open, dus waarom niet dacht ik.

Vroeger tijdens de Lagere School waren wij vaak te vinden langs het spoor. Ik herinner we dat we op de Hogeweg de bosjes in gingen en dan de dijk opklommen bij de Valentijnkade. De suizende wind voelen van de treinen die daar voorbij raasten, de angst dat je meegezogen werd. Ook spannend: centen en stuivers op de rails leggen en die proberen terug te vinden, helemaal plat en veel langer geworden, veel platter als een dubbeltje. Top of the top was de ontdekking van hoe je zaagjes kon maken; dat kreeg je voor elkaar als je een schroef op de rails legde, die kwam er als een plat twee-kantig zaagje uit, daar kon een heus zakmes niet tegenop. En dan had je nog het bloemen plukken, ik kwam regelmatig thuis met bossen goudsbloemen en helianthus die vrijelijk langs het spoor bloeiden, waarschijnlijk te danken aan sw volkstuintjes die zich ook langs het spoor bevonden.

Die middag had ik dus de hoop iets van voorbijgegane decennia te kunnen op rakelen. Het begon prettig, ik herkende veel van vroeger en liep langs plekken waar ik vroeger speelde, er was wel veel veranderd. Bij Werkspoor Amsterdam bij de Oostelijke eilanden was het hele terrein gladgemaakt. Het was juist hier, enige kilometers voor het Centraal Station dat ik overwoog om van het spoor af te gaan, maar dat was nog best lastig; overal hekken tegenwoordig. Op dat moment viel me de langzaam rijdende trein op die vanuit het Centraal Station richting Muiderpoort reed op mij toe reed. Nog gekker werd het toen de trein stopte, enige tientallen meters voor  mij, de machinist uitstapte en naar mij toeliep. Uitermate vriendelijk vroeg hij of alles goed met mij was en toen ik dit bevestigde nodigde hij mij uit om in de trein te stappen. Ik legde hem uit dat dat niet nodig was, ik was juist van plan het de spoorweg te verlaten immers. Maar hij hield aan en ik mocht naast hem zitten in de cabine. Daar kon ik geen nee tegen zeggen en even later voelde ik mij de koning te rijk om op deze wijze het spoor te mogen beleven. In de cabine vroeg hij wat ik deed langs het spoor en ik legde uit dat ik gewoon aan het wandelen was. ‘Maar of ik  dan niet wist dat het hele treinverkeer plat lag omdat er een melding van een verdacht persoon op het spoor was’? Ik begon toen een beetje argwanend te worden en zijn vriendelijkheid te begrijpen, zou hij denken dat ik zelfmoord wilden plegen ofzo? De trein gleed het Muiderpoortstation binnen, de uiterst vriendelijke machinist stopte precies daar waar 2 mannen van de spoorwegpolitie stonden, vergezeld van een blaffende herdershond

Niets van dit alles in Indonesie, waar God noch gebod je weerhoudt van wat dan ook op het spoor. Ook in de treinen kan alles, op het dak zitten, uit de deuren hangen en zeker kan je in ruil voor een aantal rupiah’s naast de machinist komen zitten.

Ook naast de rails lopen is geen probleem hier, nog sterker, iedereen doet het en men bouwt er ook huisjes, kippenhokken en verbouwt er van alles. En het lekkere van spoorlopen is dat je je geen zorgen hoeft te maken over de route, geen TomTom nodig verdwalen kan niet.

De totale lengte van het spoor in Indonesie is ongeveer 4500 kilometer waarvan 45% tussen de 60 en 100 jaar oud. Geschat is dat sinds 1950, jaarlijk 29.3 km wordt beschouwd als niet meer te

gebruiken. De spoorlijn Ambarawa - Bedono is al sinds 1976 niet meer operationeel.

Er is dus veel spoor waar niet meer op gereden wordt en waar het veilig en prettig wandelen is. Het stukje spoorweg tussen Bedono en Jambu, bijna 4.5 km lang, wordt nog wel gebruikt voor de stoom-tandrad trein uit Ambarawa, echter uitsluitend voor recreatief gebruik. De huurprijs is ca 300 E dus de trein rijdt zelden, maximaal 1 x per week in de maanden mei tot en met oktober. (zie stencil treinstation Willem 1, Ambarawa)

Verder functioneert het spoor, en dan met name het tussenliggende tandrad-spoor, voor lokaal vervoer; de bewoners hebben een soort lorrie ontwikkeld die heel soepel over dit spoor kunnen worden geduwd. Er op zitten kan ook.

De wandeling begint bij het keurig onderhouden treinstation Bedono in het gelijknamige dorp, 711 meter boven zeeniveau. Men ziet dan hier ook het watervulsysteem welke  gebruikt wordt als de stoomtrein Bedono heeft bereikt. De dienstdoende stationshoofd heeft en neemt alle tijd voor u en kan alle vragen (in het Indonesisch) beantwoorden. Het is handig de wandeling in de vroegemorgen te doen laten plaatsvinden, bijvoorbeeld 07.00 uur. Of anders in de namiddag. Men kan op het spoor lopen, maar prettiger is het ernaast te wandelen, men ziet de platgetreden paadjes eenvoudig. Af en toe ontmoet de track de grote drukke autoweg Semarang-Yogyakarta. Het omringende landschap is bergachtig en van grote schoonheid. Links en rechts zijn sawah’s en alle stadia van de rijstverbouw kunnen worden waargenomen. De mensen zijn uiterst vriendelijk en willen graag weten waar u naar toe gaat.

200 meter voor aankomst bij het station Jambu is een smal viaductje. Voor niet geoefende wandelaars kan het te belopen pad van ca 30 cm te smal zijn. Op zich geen punt want dan neem je daarvandaan de gewone weg naar het het station of naar de grote weg.

Het station Jambu mag die naam eigenlijk niet hebben, het is een vies wachthuisje dat voor alles gebruikt wordt behalve voor passagiers. Een station is hier ook niet nodig want Jambu is slechts de plek waar de reguliere rails hulp krijgen van het tandrad-rails. De totale wandeling Bedono-Jambu duurt 90 minuten. Men kan besluiten door te lopen, het spoor is dan veel vlakker, naar Ambarawa, er komen dan eens 90- minuten bij.

In Ambarawa kan men een lorrie(= gemotoriseerd treintje) nemen naar Tuntang. Hier zou de chauffeur u kunnen opwachten of u rijdt weer terug naar Ambarawa met de lorrie. Kosten indien dit transportmiddel gecharterd wordt: 15 euro ongeacht het aantal passagiers. Wandelen langs dit spoor kan natuurlijk ook.

Peter Moerbeek 2007.