Zou het gewoon bruut geld verdienen zijn met die boekjes die journalisten samenstellen na hun werkperiode in een bepaald land, dat vroeg ik me af na het lezen van een uiterst duur dun boekje met de titel ‘langs de straten van Jakarta’, een collage van oppervlakkige interviews van Jakartanen, geschreven door ex-journalist te Indonesië, Ben Knapen.

Dezelfde gedachte had ik bij het lezen van dit boekje van ex-correspondent te Indonesië, Van der Maten, dat kwam omdat ik begon met het verhaal van haar partner achterin het boek, een beschrijving van hoe geweldig Jakarta is, maar dan wel in de belevenis van een meer dan welgestelde rijke buitenlander, woonachtig in de duurste buurt van deze stad. Of hij echt verstand heeft van de Indonesische samenleving kunnen we betwijfelen , hij denkt dat er nootmuskaat gaat in de lokale kreteksigaretten en heeft het over een Slangenhuis in plaats van een slakkenhuis als hij het heeft over een megabioskoop in taman mini. Überhaupt dat park aanprijzen getuigd van weinig inschatting van wat een buitenlander interessant zal vinden.

Het hoofdstuk daarvoor gaat over een geadopteerd kind door het schrijverspaar. De argeloze lezer die denkt dat hij een boek over Jakarta te lezen krijgt op het verkeerde been zet. Neem daarbij nog de afsluitende foto van dit boekje, een wazig uitzicht vanuit hun pas aangeschafte villa, en je vraagt je toch af of je Weekend leest ipv een serieus boek.

Maar…gelukkig, de hoofdstukken van de schrijfster zelf zijn stuk voor stuk lezenswaardig en geven een realistisch beeld van de Indonesische samenleving en dan met name die van Jakarta. Een omissie is dat zij op blz 199 de aardbeving te Yogya een jaar te vroeg laat beginnen.

Het eerste hoofdstuk beschrijft enige highlights in en om van Jakarta, dan geschiedschrijving over de PKI en de anti-communistische acties. Dan een hoofdstuk over de Chinezen in Indonesië die al vanaf de Nederlandse tijd gepest worden, een hoofdstuk over de presidenten inclusief de huidige SBY. Verder over corruptie, Soeharto, Timor, Munir, de bomaanslagen en vooral ook over de Islam met haar uitwassen. Veel geschiedschrijving en interviews.

De schrijfster heeft tropenjaren achter de rug, heel wat meegemaakt (tsunami, bomaanslagen, aardbevingen, presidentwisselingen, dramatische etnische conflicten) en toch is ze trots en blij met dit land. Een wonderlijk verschijnsel waarin ik mij zelf herken; wat een krankzinnig chaotisch gek land, en toch ook wat een schoonheid en een warmte.

Langs de straten van Jakarta, 2008.

Wonderlijke titel voor dit boekje, ruim 1/3 gaat op aan interviews met de rijksten der rijken van Jakarta. Wel een ongetwijfeld fascinerend boekje voor hen die denken dat Indonesiërs arm zijn; ja veel, maar de elite is puissant rijk, shockerend rijk zelfs.

De inkijkjes in het leven der allerrijksten zijn beslist minder interessant dan de beschrijvingen van hen die leven en werken aan de straat. Hard werken voor 1 of 2 euro per dag dat is het bestaan van werkers op straat. Vooral de onderkant van de samenleving ontmoeten we hier, alleen de vrouwelijke agente zou misschien tot de middenklasse gerekend kunnen worden.

De foto’s zijn afgedrukt op gewoon absorberend boekpapier dus daar blijft weinig fraais van over.

De stelling van de schrijver ‘dat je in Azië de mate van publieke gemeenschapszin kunt aflezen aan de kwaliteit van de trottoirs’, vond ik een sterke waarneming, ik denk dat dit klopt en misschien wel geldend voor de hele wereld.

Voor hen die gaan wonen of werken in Jakarta kan dit miniboekje een nuttige indruk geven, voor de rest zou ik zeggen een duur boekje (17,90 E) voor zo weinig tekst en waarvan alle verhalen al eerder verschenen in de NRC. De vraag is ook wat de foto van de schrijver op de laatste pagina, en nog eens op de omslag, toevoegt aan het boekje.

Peter Moerbeek

www.evenaar.net  voor al uw tropische litteratuur